ویروس کرونا در نوزادان

ویروس کرونا می‌تواند نوزادان را نیز مبتلا کند و این گروه سنی به دلیل سیستم ایمنی ضعیف‌تر، ممکن است علائم و خطرات متفاوتی نسبت به بزرگسالان تجربه کنند. در ادامه به‌صورت جامع به جنبه‌های مختلف تأثیر کرونا بر نوزادان، علائم، تشخیص، درمان، نکات مراقبتی و پاسخ به سوالات رایج خانواده‌ها می‌پردازیم.

ویروس کرونا چیست و چگونه نوزادان را مبتلا می‌کند؟

ویروس کرونا (SARS-CoV-2) عامل بیماری کووید-۱۹ است که از اواخر سال ۲۰۱۹ شیوع پیدا کرد. این ویروس عمدتاً از طریق ذرات معلق ناشی از عطسه، سرفه یا صحبت کردن فرد مبتلا انتقال می‌یابد. نوزادان ممکن است از طریق تماس مستقیم با افراد بیمار، سطح آلوده یا حتی در برخی موارد نادر از طریق انتقال افقی (از مادر به کودک حین بارداری یا زایمان) آلوده شوند. البته موارد انتقال از مادر به جنین یا نوزاد بسیار نادر است و اغلب نوزادان پس از تولد و از محیط اطراف ویروس را دریافت می‌کنند.

علائم کرونا در نوزادان

علائم ابتلا به کرونا در نوزادان می‌تواند نسبت به افراد بالغ متفاوت یا حتی گاهی بسیار خفیف باشد. شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:

– تب

– بی‌حالی و بی‌اشتهایی

– سرفه خشک یا خفیف

– تنگی نفس یا نفس‌های سریع

– آب‌ریزش بینی یا گرفتگی بینی

– استفراغ یا اسهال در برخی موارد

– گریه زیاد یا بی‌قراری غیرطبیعی

در موارد نادر، علائم شدیدی همچون کاهش سطح هوشیاری، کبودی لب‌ها یا صورت و خون‌ریزی می‌تواند رخ دهد که نیاز فوری به مراجعه پزشکی دارد.

تفاوت علائم کرونا با سایر بیماری‌های تنفسی در نوزادان

از آنجایی که نوزادان در سنین پایین با انواع ویروس‌های تنفسی مانند آنفلوآنزا و RSV نیز درگیر می‌شوند، تشخیص تفاوت بین این بیماری‌ها بر اساس علائم بالینی می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. اگرچه آب‌ریزش بینی یا سرفه ممکن است در اکثر بیماری‌های ویروسی وجود داشته باشد، اسهال و استفراغ در کرونا کمی شایع‌تر است. عامل اصلی تشخیص، تست PCR یا آزمایش آنتی‌ژن است که به‌طور دقیق وجود یا عدم وجود ویروس کرونا را نشان می‌دهد.

تشخیص کرونا در نوزادان

تشخیص اصلی کرونا در نوزادان نیز مثل بزرگسالان با آزمایش PCR انجام می‌شود که از طریق نمونه‌گیری از حلق یا بینی گرفته می‌شود. متخصصان اطفال در صورتی که علائم بالینی مشکوک باشد، دستور به انجام تست می‌دهند. در موارد خاص از آزمایش خون، رادیوگرافی قفسه سینه یا سایر آزمون‌های پاراکلینیک نیز بهره می‌گیرند تا سایر بیماری‌ها رد شود یا عوارض را بررسی کنند.

شیوع و آمار ابتلا به کرونا در نوزادان

مطالعات جهانی نشان داده‌اند که نسبت ابتلا به کرونا در نوزادان بسیار کمتر از بزرگسالان است. با این وجود، نوزادان زیر ۱ سال به دلیل ناقص بودن سیستم ایمنی و احتمال آسیب‌پذیری بیشتر نسبت به عوارض بیماری، در گروه پرخطر قرار دارند. میزان بستری شدن کودکان زیر یک سال دارای کووید-۱۹ نسبت به کودکان بزرگتر بیشتر گزارش شده است.

شدت بیماری کرونا در نوزادان

در بیشتر موارد، کرونا در نوزادان به صورت خفیف یا بدون علائم رخ می‌دهد، اما برخی نوزادان ممکن است دچار عوارض جدی نظیر سندرم تنفسی حاد، ذات‌الریه، کاهش اکسیژن خون یا شوک عفونی شوند. مشکلات قلبی، نارسایی کلیوی، یا عوارض سیستم عصبی در موارد بسیار نادر ولی شدید امکان‌پذیر است.

مراقبت از نوزاد مبتلا به کرونا در خانه

در صورت ابتلاء نوزاد به کرونا و خفیف بودن علائم، مراقبت در خانه با توجه خاص به نکات زیر توصیه می‌شود:

– اهمیت تغذیه با شیر مادر یا شیر مصنوعی، بسته به وضعیت مادر

– تامین مایعات کافی (در صورت عدم تهوع و استفراغ شدید)

– تمیز نگه داشتن محیط و وسایل نوزاد

– رعایت فاصله و استفاده از ماسک توسط مراقبین

– شستشوی مرتب دست‌ها

– کنترل مرتب دمای بدن و تنفس کودک

در صورت مشاهده علائم هشدار مانند تب بالا، تنگی نفس یا کاهش سطح هوشیاری باید بلافاصله به پزشک مراجعه کرد.

تأثیر کرونا بر رشد و تغذیه نوزادان

امکان دارد بیماری کرونا برای مدت محدودی سبب کاهش اشتها یا دریافت ناکافی شیر یا غذای کمکی شود. والدین باید نسبت به هرگونه کاهش وزن یا کم‌آبی (خشکی دهان، کاهش دفع ادرار) نوزاد هوشیار باشند. تغذیه مناسب و دریافت کافی شیر، نقش مهمی در بهبود سریعتر نوزاد دارد.

درمان کرونا در نوزادان

اکثر نوزادان مبتلا به کرونا نیاز به درمان دارویی خاصی ندارند و مراقبت حمایتی (مانند تب‌بر، تامین مایعات، استراحت) کافی بوده و طی چند روز تا دو هفته بهبود می‌یابند. مصرف داروهای ضدویروس یا آنتی‌بیوتیک تنها در صورت تجویز پزشک و طبق تشخیص نوع عفونت یا عوارض خاص انجام می‌شود. استفاده خودسرانه از داروها به شدت منع شده است.

بستری و مراقبت ویژه نوزادان با علائم شدید

در مواردی که نوزاد علائم شدیدی چون تنگی نفس، کم‌آبی شدید، افت سطح اکسیژن یا نشانه‌های عفونت منتشر دارد، بستری در بیمارستان و مراقبت‌های ویژه لازم است. مونیتورینگ علایم حیاتی، اکسیژن‌تراپی، سرم‌درمانی و در برخی موارد درمان با داروهای خاص بر اساس شرایط بیماری تجویز می‌شود.

نقش مادران مبتلا در مراقبت از نوزادان

اگر مادر به کرونا مبتلا باشد، تغذیه با شیر مادر حتی در دوران بیماری (در صورت توانایی و نبود علائم شدید) همچنان توصیه می‌شود، چراکه آنتی‌بادی‌های محافظت‌کننده از طریق شیر انتقال می‌یابد. لازم است مادران به هنگام شیر دادن ماسک زده و بهداشت دست‌ها را رعایت کنند. در صورت وخامت حال مادر، تامین شیر دوشیده شده و تغذیه توسط نفر دیگر جایگزین می‌شود.

پیشگیری از انتقال کرونا به نوزادان

بهترین راه پیشگیری، رعایت بهداشت فردی توسط اطرافیان نوزاد است. شستشوی دست‌ها، تهویه مناسب اتاق‌ها، محدود کردن تماس‌های غیرضروری، استفاده از ماسک توسط افراد دارای علائم، پرهیز از بوسیدن و تماس مستقیم با صورت نوزاد و ضدعفونی کردن وسایل کودک نقش قابل توجهی دارند. واکسیناسیون والدین و اطرافیان نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

سوالات رایج خانواده‌ها درباره کرونا و نوزادان

آیا واکسیناسیون کرونا برای نوزادان انجام می‌شود؟

در حال حاضر هیچ واکسن تأیید شده‌ای برای نوزادان زیر ۶ ماه وجود ندارد. اما واکسیناسیون والدین و اطرافیان باعث کاهش شانس انتقال ویروس به نوزاد می‌شود.

اگر نوزادم به کرونا مبتلا شد، آیا باید از او جدا شوم؟

در موارد خفیف، مادر یا پدر می‌توانند در کنار نوزاد باقی بمانند و با استفاده از ماسک و رعایت بهداشت مراقبت از او را انجام دهند. در صورت وخامت حال والدین، مراقبت باید توسط فرد سالم دیگری انجام شود.

آیا استفاده از ماسک برای نوزاد مناسب است؟

خیر؛ استفاده از ماسک برای کودکان زیر دو سال، به ویژه نوزادان، به هیچ وجه توصیه نمی‌شود چرا که می‌تواند باعث خطر خفگی شود.

آیا شیر مادر می‌تواند باعث انتقال کرونا شود؟

طبق شواهد علمی، ویروس کرونا در شیر مادر یافت نشده و انتقال مستقیم از طریق شیر تائید نشده است. بلکه، شیر مادر با داشتن آنتی‌بادی‌ها برای نوزاد بسیار مفید است.

تفاوت ابتلا به کرونا در نوزادان با کودکان بزرگ‌تر

نوزادان بیش از کودکان بزرگ‌تر مستعد ابتلا به فرم شدید بیماری هستند. سیستم ایمنی کمتر تکامل یافته همچنین دستگاه تنفسی کوچکتر و حساس‌تر، آن‌ها را آسیب‌پذیرتر می‌کند. به همین دلیل توصیه می‌شود خانواده‌ها توجه مضاعفی به بهداشت و محدود کردن تماس‌ها داشته باشند.

عوارض احتمالی طولانی‌مدت کرونا در نوزادان

تا به امروز، مطالعه جامعی درباره عوارض طولانی مدت کرونا در نوزادان در دسترس نیست. با این حال، نگرانی‌هایی درباره احتمال اختلال رشد، مشکلات مغزی یا ریوی وجود دارد اما شواهد قوی در این خصوص هنوز ثبت نشده است. بیشتر نوزادان پس از بهبودی، به رشد عادی خود بازمی‌گردند.

نقش تغذیه پیشگیرانه و مراقبت روحی خانواده

مراقبت دقیق از رژیم غذایی مادر به خصوص شیرده، تضمین دریافت ریزمغذی‌ها در نوزاد (در صورت نیاز با مشورت پزشک) و تأمین نیازهای روحی و عاطفی خانواده عامل مهمی در کنترل استرس و بهبود روند بیماری است. خانواده باید از اضطراب بیش از حد دوری کنند و با اطلاعات علمی صحیح و ارتباط با پزشک متخصص، مسیر بهبودی را مدیریت نمایند.

جمع‌بندی و توصیه پایانی

ویروس کرونا می‌تواند نوزادان را مبتلا و گاهی دچار عوارض جدی کند؛ اما با رعایت بهداشت، واکسیناسیون اطرافیان، مراقبت تغذیه‌ای و درمان حمایتی، اکثر نوزادان بدون مشکل بهبود می‌یابند. در صورت مشاهده هرگونه علائم هشدار یا وخیم شدن حال نوزاد باید بدون تأخیر به مراکز درمانی مراجعه کرد. آگاهی به‌روز والدین و تعامل مستمر با متخصصان اطفال مهم‌ترین رکن حفظ سلامت نوزادان است.